Οι Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (Δ.Κ.Ζ.) αποτελούν το σύνολο των καθημερινών ενεργειών που εκτελεί ένα άτομο για την αυτοφροντίδα, την επικοινωνία και την αυτόνομη διαβίωσή του (Σακελλάρη, 2018). Στα άτομα με άνοια, η σταδιακή έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών επηρεάζει άμεσα την ικανότητα εκτέλεσης αυτών των δραστηριοτήτων, προκαλώντας δυσκολίες σε βασικές λειτουργίες (π.χ. σίτιση, ένδυση, ατομική υγιεινή) αλλά και σε πιο σύνθετες (π.χ. διαχείριση χρημάτων, χρήση τηλεφώνου).

Το πρόγραμμα Δ.Κ.Ζ., το οποίο σχεδιάζεται και εφαρμόζεται από Εργοθεραπευτές και Λογοθεραπευτές, εστιάζει στην διατήρηση των εναπομεινασών ικανοτήτων του ατόμου.

Ο ρόλος του Εργοθεραπευτή: Εστιάζει στην κινητική, αισθητηριακή και γνωστική εκπαίδευση, τροποποιώντας το περιβάλλον του σπιτιού (π.χ. σήμανση στα συρτάρια, αφαίρεση επικίνδυνων αντικειμένων) και διαμορφώνοντας απλά, σταθερά βήματα για κάθε δραστηριότητα (Κουλουμπίνη & Συν., 2020).

Ο ρόλος του Λογοθεραπευτή: Ενισχύει τη λειτουργική επικοινωνία κατά τη διάρκεια των Δ.Κ.Ζ., εκπαιδεύοντας το άτομο στη χρήση εναλλακτικών τρόπων έκφρασης και εξασφαλίζοντας την ασφαλή κατάποση (δυσφαγία) κατά τη διάρκεια της σίτισης (Μακρή, 2019).

Πόσο βοηθητικό και σημαντικό είναι το πρόγραμμα;

Η εφαρμογή ενός εξατομικευμένου προγράμματος Δ.Κ.Ζ. προσφέρει ουσιαστικά οφέλη τόσο στο άτομο με άνοια όσο και στους φροντιστές του:

• Ενίσχυση της αυτονομίας και της αξιοπρέπειας: Επιτρέπει στο άτομο να συμμετέχει ενεργά στη φροντίδα του για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, επιβραδύνοντας τη γνωστική έκπτωση (Σακελλάρη, 2018).
• Μείωση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων: Η δομημένη καθημερινότητα και η εμπλοκή σε οικείες ασχολίες μειώνουν το άγχος, τη σύγχυση και την επιθετικότητα που συχνά εμφανίζονται στην άνοια (Παπαδοπούλου, 2021).
• Ανακούφιση του φροντιστή: Όταν το άτομο διατηρεί ένα βαθμό λειτουργικότητας, μειώνεται το σωματικό και ψυχολογικό φορτίο των φροντιστών, περιορίζοντας τα επίπεδα του "συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης" (burnout) (Κουλουμπίνη & Συν., 2020).

Συμπερασματικά, το πρόγραμμα Δ.Κ.Ζ. δεν είναι απλώς μια θεραπευτική παρέμβαση, αλλά ένα πολύτιμο εργαλείο που βελτιώνει την ποιότητα ζωής ολόκληρης της οικογένειας, μετατρέποντας την καθημερινή φροντίδα σε μια διαδικασία συνεργασίας και σεβασμού.

Από: Ελευθέριος Μπερμούντες Καλογερής

• Κουλουμπίνη, Α., Παπαγεωργίου, Χ., & Τζάνα, Μ. (2020). Εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις στην άνοια και υποστήριξη φροντιστών. Εκδόσεις Παρισιάνου.
• Μακρή, Ε. (2019). Λογοθεραπευτική αποκατάσταση διαταραχών επικοινωνίας και κατάποσης σε νευροεκφυλιστικές διαταραχές. Εκδόσεις Bήτα.
• Παπαδοπούλου, Κ. (2021). Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις στην Άνοια: Ο ρόλος της διεπιστημονικής ομάδας. Περιοδικό Εγκεφαλός, 58(2), 45-52.
• Σακελλάρη, Ε. (2018). Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής και Αυτονομία στην Τρίτη Ηλικία. Εκδόσεις Λίτσας.